Geldstromen arbeidsongeschiktheid: van inzicht naar besparing

Onderzoek toont aan dat het inzicht in geldstromen rond ziekte en arbeidsongeschiktheid in veel organisaties voor verbetering vatbaar is. Veel werkgevers hebben amper zicht op de omvang van hun schadelast en kostenrisico’s. Dit gaat ten koste van de ruimte om te ondernemen. Goed risicomanagement sociale zekerheid kan grote besparingen opleveren.

  • Werkgevers zouden de schade door verzuim en re-integratie veel vaker moeten kwantificeren
  • Volgens onderzoek hebben veel organisaties amper zicht op de omvang van hun schadelast
  • Een analyse van kosten, investeringen en opbrengsten geeft inzicht in de ruimte om te ondernemen
  • Ook ontstaan er kansen om regie te voeren op geldstromen rond arbeidsongeschiktheid

Ondernemers denken graag in termen van investeringen, kosten en opbrengsten. Maar niet als het om ziekte en arbeidsongeschiktheid gaat: volgens onderzoek beschouwt menige werkgever de kosten van de sociale zekerheid als een gegeven feit. Ook hebben veel organisaties nauwelijks een idee van de schadelast (zie kader). Tijdens de loondoorbetaling wordt de verantwoordelijkheid min of meer neergelegd bij de verzuimverzekeraar. En komt het vervolgens tot instroom in de Ziektewet en/of de WGA, dan wordt het schademanagement overgelaten aan UWV. Toch draagt de werkgever via loondoorbetaling en sociale premies gedurende 12 jaar de financiële verantwoordelijkheid. Ook biedt de wetgeving goede mogelijkheden om in deze periode zélf de kosten te beheersen. Ziekte en arbeidsongeschiktheid vormen hierdoor niet alleen grote risico’s voor de investeringsruimte en continuïteit van een organisatie. Ze bieden in de praktijk ook grote kansen om te besparen.

Onderzoek: werkgever heeft vaak weinig zicht op de schadelast 

In 2014 onderzocht onderzoeksbureau GfK in opdracht van Delta Lloyd de kennis van werkgevers op het gebied van ziekte, arbeidsongeschiktheid en de WIA. Hieruit blijkt dat veel organisaties weinig zicht hebben op hun schadelast:

  • Bijna een kwart niet zegt te weten wat de jaarlijkse verzuimkosten zijn.
  • Ruim een derde is geheel onbekend met de WIA-uitkering.
  • Van de werkgevers die deze uitkering wel kennen, begrijpt minder dan een kwart (23%) hoe de hoogte daarvan wordt bepaald.
    Toch heeft meer dan de helft (55%) te maken gehad met ziekte van meer dan 6 weken en één op de acht met ziekte van meer dan twee jaar.

Meer over dit onderzoek.


Gewone ondernemersrisico’s, eenvoudige vragen

In feite zijn verzuim, arbeidsongeschiktheid en re-integratiekosten ondernemersrisico’s als alle andere. De sociale zekerheid is complex, maar inzicht in (en regie op) geldstromen draait uiteindelijk om enkele eenvoudige vragen zoals:

  • Wat betekent het verzuimpercentage van mijn organisatie eigenlijk concreet, bijvoorbeeld in gemiste werkdagen? Hoeveel kost dit mijn organisatie en levert dat een continuïteitsrisico op?
  • Hoe hoog is de instroom in de Ziektewet en de WGA vanuit mijn organisatie? Welke kostenrisico’s zijn hiermee gemoeid en wat betekenen die voor mijn ruimte om te ondernemen?
  • Welk deel van bovenstaande kosten kan ik zelf beïnvloeden?
  • Welke investeringen moet ik hiervoor doen, wat zijn de te verwachten opbrengsten en hoe verhouden die zich tot elkaar?
  • Welke risico’s loop ik bij deze investeringen? Kan ik die zelf dragen of is het verstandiger om ze bij een andere partij te beleggen?

Kwantificeer om de urgentie te kunnen inschatten

Goed ondernemerschap betekent keuzes maken. Net als bij andere ondernemersrisico’s gaat dit bij verzuim en arbeidsongeschiktheid gemakkelijker na kwantificering: wat zijn de kosten(risico’s), benodigde investeringen en te verwachten opbrengsten? Het volgende rekenvoorbeeld kan helpen de urgentie in te schatten:

  • Stel dat u 80 werknemers hebt en een gemiddeld verzuim van 4%. Dan zijn gemiddeld iedere dag 3,2 personen ziek en gaan om te beginnen op jaarbasis liefst 850 (!) werkdagen, oftewel 6.784 uren verloren.
  • Volgens de wetgeving (onder meer de Wet verbetering poortwachter) zijn er bovendien allerlei verplichtingen waaraan u als werkgever moet voldoen. Dit kost tijd en dus geld. Daar komen nog kosten bij als: loondoorbetaling, begeleidingskosten, verzekeringspremies, verlies van productiviteit, vervangingskosten, et cetera.
  • Gaat het om een tijdelijk contract, dan geldt bij voortdurende ziekte na het dienstverband tot 2 jaar een verhoogde ZW-premie en daarna tot 10 jaar een verhoogde WGA-premie. Bij een vast contract geldt bij voortdurende ziekte tot 10 jaar een verhoogde WGA-premie. Vooral instroom in de WGA is zeer kostbaar: de schade per werknemer kan in de tonnen lopen.
  • De ervaring leert dat zo’n 9% van de loonsom via gerichte maatregelen en investeringen is te beïnvloeden. Er zijn dus bedragen te besparen die de moeite meer dan waard zijn.
    Kortom: risicomanagement sociale zekerheid is een kwestie van goed ondernemerschap!

Vaak is een mentaliteitsverandering nodig

Opmerkelijk genoeg vindt zulke kwantificering van de kosten(risico’s) van verzuim en arbeidsongeschiktheid in maar weinig organisaties plaats. Hier is dus nog een wereld te winnen. 

  • Op het gebied van verzuim moeten werkgevers vaak de focus verleggen van verzekeringspremies naar goed verzuimmanagement. Natuurlijk is de omvang van die premies belangrijk. Maar dit hoort het sluitstuk te zijn, niet het eerste of voornaamste punt van aandacht. Via gerichte investeringen in verzuimmanagement en re-integratie kunt u vele malen meer besparen dan u ooit via een lagere verzekeringspremie zult doen. Grote werkgevers kunnen vaak zelfs helemaal zonder verzuimverzekering.
  • Bij de Ziektewet en de WGA is het vooral zaak om kritisch te (leren) kijken naar het werk van UWV. Belast deze instantie uitkeringen in alle gevallen terecht aan u door? En hoe verloopt de re-integratie: kan de werkgever die wellicht zelf – al dan niet met ondersteuning van derden – efficiënter organiseren door te gaan eigenrisicodragen?


Rekenvoorbeeld: het gáát niet om de verzekeringspremies

  • Stel: uw onderneming telt 200 werknemers, de loonsom bedraagt € 6 miljoen.
  • Ervan uitgaande dat circa 9% hiervan te beïnvloeden is in de vorm van reductie van verzuimkosten, sociale premies en subsidies, bedraagt de te managen kostenpost € 540.000.
  • Bij goed kostenmanagement (dat wil zeggen: gerichte investeringen in tijd, geld en energie) is een besparing van een derde reëel, dus € 180.000.
  • In de praktijk zien veel werkgevers bij deze bedrijfsomvang af van een verzekering voor loondoorbetaling.
  • Ook het kostenrisico bij eventueel eigenrisicodragerschap voor de Ziektewet dragen veel bedrijven zelf.
  • Zo resteert de premie van een verzekering voor eigenrisicodragen WGA. Die valt, afhankelijk van het type verzekering en het soort onderneming, vrijwel altijd flink lager uit dan het genoemde besparingsbedrag van € 180.000.

Ingrepen zijn vaak eenvoudig

In veel organisaties is de grootste besparing te realiseren door een betere omgang met langdurig verzuim. Dit beperkt niet alleen de kosten van de loondoorbetaling en eventuele instroom in de Ziektewet, maar ook het risico van nog veel kostbaardere instroom in de WGA. Vaak gaat het om betrekkelijk eenvoudige ingrepen zoals inschakeling van een externe gekwalificeerde casemanager voor gerichte begeleiding na zes weken ziekte. Inschakeling van zo’n specialist kost geld en dat weerhoudt velen van uitbesteding. Maar die aarzeling verdwijnt vaak snel na een nuchtere analyse van investeringen en opbrengsten:

  • Als specialist met een passend netwerk heeft de casemanager vaak veel meer kans om de werknemer te re-integreren en een WIA-aanvraag te voorkomen.
  • Als externe partij kan de casemanager de werknemer confronteren met pijnlijke maar noodzakelijke keuzes, zonder dat direct de relatie tussen werkgever en werknemer gevaar loopt.
  • De werkgever kan zich voluit richten op waar hij goed in is en energie van krijgt: ondernemen!

Gericht investeren vergroot de succeskans

Andere nuttige investeringen zijn het (laten) analyseren van veel voorkomende verzuimoorzaken en het signaleren van verhoogde risico’s op WGA-instroom. De meeste werkgevers weten wel dat goede preventie de kosten van ziekte en arbeidsongeschiktheid kan beperken. Maar de investeringsopties zijn haast oneindig en niet elke injectie van kapitaal of energie heeft evenveel effect. Goede analyse en signalering wijzen precies uit welke verzuimoorzaken en verzuimgevallen de grootste kostenrisico’s opleveren. Op basis daarvan kunt u gericht investeren in het herkennen en aanpakken van specifieke verzuimrisico’s of in een extra re-integratie-inspanning. Dit vergroot de kans dat u daadwerkelijk tot besparingen komt en kostenrisico’s elimineert.

Nadenken over schadelastmanagement: eigenrisicodragen

Ook met maximale aandacht voor preventie is instroom in de Ziektewet en de WGA niet altijd te voorkomen. Daarom is het zaak ook aandacht te besteden aan de vraag wie de resulterende schadelast het beste kan beperken: UWV of uzelf, als eigenrisicodrager. Bij eigenrisicodragen betaalt u, in plaats van een gedifferentieerde UWV-premies, zelf de kosten van eventuele uitkeringen. Hier staat tegenover dat u de vrijheid hebt om de re-integratie naar eigen inzicht vorm te geven. En dus ook zelf kunt bepalen hoe u de kosten wilt beheersen. Eigenrisicodragen is mogelijk voor de WGA en de Ziektewet, maar in de praktijk vloeit het tweede voort uit het eerste. Wie als eigenrisicodrager zelf WGA-uitkeringen van zowel vast als flexibel personeel moet bekostigen, heeft er immers alle belang bij om grip te hebben op de preventie van WGA-instroom vanuit de Ziektewet.

Eigenrisicodragen en verzekeren

Vooral wat grotere werkgevers kunnen het Ziektewetrisico vaak daadwerkelijk zelf dragen. Bij eigenrisicodragen voor de WGA is een garantieverklaring van een financiële instelling verplicht; verder mag u als werkgever volgens de wet ook hier het financiële risico in principe zelf dragen. In de praktijk is het echter meestal noodzakelijk om hier een verzekering voor af te sluiten. Toch betekent dit niet dat u UWV en private verzekeraars in de eerste plaats op premie met elkaar moet vergelijken. Het is beter om te letten op de kwaliteit en effectiviteit van de re-integratie. Als de schadelast goed wordt beheerd, vertaalt dat zich vanzelf in de premie. Verder is naast een lage vooral ook een zo stabiel mogelijke premie belangrijk (zie kader). Beide zaken bepalen de ruimte om te ondernemen!

Belangrijk: doel premies UWV en verzekeraar verschilt

Als u de premies van UWV en private verzekeraars met elkaar vergelijkt, moet u zich goed realiseren dat het gaat om sterk uiteenlopende manieren van schade financieren. UWV hanteert een omslagstelsel en kijkt alleen naar de uitkeringen in het verleden. Het berekent jaarlijks hoeveel premie er nodig is om de uitkeringslasten te dekken. De financiering is dus gericht op de korte termijn en zijn er te weinig inkomsten, dan kan UWV de premie ook ieder jaar bijstellen. Verzekeraars werken volgens een kapitaaldekkingstelsel en kijken juist naar hun verwachte verplichtingen. Dit zijn de uitkeringen die zij nu en in de toekomst moeten financieren: de financiering is dus gericht op zekerheid voor de langere termijn. Hiervoor bouwen verzekeraars (verplicht) kapitaalreserves op die de hele (mogelijke) looptijd van de uitkering beslaan. Privaat verzekeren betekent dus kijken naar de lange termijn, publiek verzekeren juist kijken naar de korte termijn.


Kwantificeren: vooral interessant vanaf 75 werknemers

In principe is kwantificering van de kosten(risico’s) van ziekte en arbeidsongeschiktheid voor iedere werkgever interessant. Ook kleine organisaties kunnen met gerichte beleidskeuzes vaak geld besparen. Maar in de praktijk is inzicht verwerven in de geldstromen vooral lonend voor organisaties met zo’n 75 werknemers of meer. Bij deze bedrijfsomvang is verzuim geen incidentele kwestie meer: bij een regulier verzuimpercentage zijn gemiddeld iedere dag wel zo’n drie à vier werknemers ziek. Dit maakt verzuim en re-integratie tot min of meer dagelijkse fenomenen. De kosten zijn dat dus ook, en dat maakt regie op de bijbehorende geldstromen al snel interessant. Verder betaalt u bij deze bedrijfsomvang voor de Ziektewet en de WGA geen volledig sectoraal bepaalde premies, maar wordt u deels of zelfs volledig afgerekend op uw individuele schade. Ook dit pleit voor het vergroten van het inzicht en de eigen grip op deze kostenrisico’s. Naarmate de schadelast meer individueel bepaald is, zullen eigen maatregelen simpelweg grotere en meer directe effecten hebben.

Belangrijke valkuil: focusverlies door zwartepieten

Inzicht in geldstromen biedt werkgevers volop kansen, maar er zijn ook valkuilen. Een belangrijke daarvan is focusverlies door het aanwijzen van schuldigen. Een analyse van geldstromen in een organisatie kan er bijvoorbeeld toe leiden dat de directie de afdeling HR verwijt dat die tot dan toe zijn werk niet goed heeft gedaan. Zulk zwartepieten over het verleden kan gemakkelijk afleiden van waar het eigenlijk om gaat: aanscherping en verfijning van het beleid met het oog op de toekomst.


De meerwaarde van externe ondersteuning en advies


Specialistische externe ondersteuning en advies kunnen helpen om alle gegevens boven tafel te krijgen, er de juiste conclusies aan te verbinden en het veranderproces in goede banen te leiden. Ook kunnen ze helpen om regelmatig een vinger aan de pols te houden zonder in verwijten te vervallen: 

  • Welke gegevens zijn nodig om kosten en opbrengsten van investeringen tegen elkaar af te wegen?
  • Met welke deadlines moeten we rekening houden en wat is een reële planning om die te halen?
  • Zijn geplande investeringen werkelijk gedaan?
  • Wat hebben ze opgeleverd?
  • Waar moet komend jaar het accent liggen?
  • Een goede verzekeringsadviseur (tussenpersoon) of een gespecialiseerde consultant van de verzekeraar kan hier zijn gewicht in goud waard zijn. Niet alleen vanwege zijn deskundigheid, maar ook omdat zo’n externe adviseur letterlijk buiten de interne bedrijfspolitiek staat. Dit plaatst hem in de ideale positie om het proces te managen en de focus te bewaken.

Meer informatie

Meer weten over dit onderwerp? Of behoefte aan aanvullende informatie? Neem contact op met verzekeringsadviseur. Of stuur een mail naar inkomen@deltalloyd.nl.  

Gerelateerd

Delta Lloyd maakt gebruik van cookies

Op onze websites maken wij gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om onze websites te verbeteren en gebruikersvriendelijker te maken, social media aan te bieden en relevante advertenties te kunnen tonen.

Meer informatie.

Gaat u akkoord met het plaatsen van cookies?