Houtbewerking

Schadepreventie bij houtverwerkende bedrijven

Brand is een serieus risico bij houtverwerkende bedrijven. Toch is brand meestal te voorkomen met eenvoudige preventiemaatregelen.

Brandoorzaken bij houtbewerking

We zetten de belangrijkste brandgevaren en preventietips in houtbewerking voor u op een rij.

  • Slechte bedrading van elektrische installatie en apparaten;
  • Oververhitting van houtbewerkingsmachines;
  • Slecht werkende transportsystemen;
  • Bot gereedschap in combinatie met te hoge doorvoersnelheden;
  • Stofexplosie;
  • Broei in de spuiterij, filtermateriaal en doeken;
  • Stofhuishouding in combinatie met vervuilde machines en armaturen;
  • Shredder installaties;
  • Roken.

Brandgevaar door slechte bedrading

 Een belangrijke oorzaak van brand bij houtverwerkende bedrijven is de elektra. Slechte bedrading kan ervoor zorgen dat er vonken overspringen. Vonkvorming activeert een smeltveiligheid of automatische zekering niet, waardoor snel brand kan ontstaan.

Elektrische kabels beschadigen als personeel over snoeren rijdt of er op staat. Ook worden regelmatig pallets op kabels gezet. Dan is er niet alleen een ontstekingsbron, maar ook brandstof voor een brand.

Machine-aansluitingen

Bij bedrijfsbezoeken zien onze adviseurs geregeld machineaansluitingen waarbij de invoerwartel van het aansluitsnoer loshangt. Hierdoor kan er stof in de machine komen. Bovendien is het snoer dan niet meer beschermd tegen insnijden door scherpe randen van de machinekast.

Bewegende kabels

Houtbewerkingmachines bevatten veel bewegende onderdelen. Kabels bewegen daarom vaak mee. Door ‘metaalmoeheid’ kunnen de aders van bewegende kabels breken en heet worden. In combinatie met houtstof levert dit een verhoogde kans op ontbranding op.

Elektriciteitskabels en afzuiging

Bij uitbreiding of verzwaring van het machinepark vergeten bedrijven vaak de motafzuiging te herzien. Hierdoor komt houtmot terecht op de verkeerde plekken, zoals in kabelgoten. Elektriciteitskabels raken dan hun warmte niet voldoende kwijt en kunnen ontbranden. Stem de motafzuiging daarom goed af op de productie en zorg voor deksels op kabelgoten.

Brandgevaar door oververhitting

Houtbewerkingmachines zijn natuurlijk gemaakt voor gebruik in een omgeving waar houtmot voorkomt. Maar het ontwerp gaat meestal uit van een houtbewerkingproces met een goede afzuiging van houtmot.

Kiest u in de loop van de tijd voor andere machines of verandert de situatie? Dan kan het zijn dat de motafzuiging niet optimaal werkt en er houtstof en houtkrullen buiten of in de machines komen. Ventilatieopeningen werken dan niet goed meer. Machines en bijvoorbeeld kogellagers raken zo oververhit. Houtmot op de warme delen kan ontbranden, bij het bereiken van de ‘glimtemperatuur’.

Oververhitting voorkomen bij houtbewerking

Voor preventie van oververhitting is het belangrijk dat:

  • ventilatieopeningen van machines schoon zijn;
  • houtmot onder en tussen de machines iedere dag wordt verwijderd;
  • er bij ingebruikname van een nieuwe machine gekeken wordt naar de gevolgen voor bijvoorbeeld de motafzuiging;
  • verlichtingsarmaturen stofdicht zijn.

Brandgevaar door transportsystemen

Binnen de machinale houtbewerking zijn steeds meer productieprocessen geautomatiseerd. Transportsystemen werken bovendien op steeds hogere snelheden. Ontstaat er een hapering in een transportsysteem? Dan is het belangrijk dat het transportsysteem en samenhangende systemen worden stilgelegd.

Brandgevaar bij droogtunnels

Ook is het belangrijk dat er een ingang- en uitgangcontrole plaatsvindt bij onoverzichtelijke situaties zoals droogtunnels. Zo voorkomt u dat producten zich opstapelen in deze tunnels. Door opstapeling kan in korte tijd brand ontstaan.

Brandgevaar door gereedschappen

Houtbewerkinggereedschappen veroorzaken vaak brand. Bijvoorbeeld door:

  • afbrekende punten van beitels;
  • versleten schuurbanden;
  • schuurbanden die langs metalen delen lopen.

Vaak is de oorzaak het te laat vervangen van gereedschap. Ook willen medewerkers soms een te grote oppervlakte in korte tijd bewerken. Hierdoor lopen bijvoorbeeld de schuurbanden vol en ontstaat er wrijving. Vonken kunnen dan in de motafzuiging terechtkomen. Dit geldt ook voor afgebroken punten van frezen en zagen.

Brandpreventie bij gereedschap

U kunt brandrisico’s met gereedschap eenvoudig verkleinen:

  • vervang gereedschappen tijdig;
  • houd rekening met de maximale hoeveelheid materiaal die kan worden verwerkt;
  • pas vonkdetectie en vonkblussing toe;
  • bewaak onbemande processen door middel van rookdetectie of vlamdetectie.

Stofexplosie bij houtbewerking

Houtstof kan met lucht een explosief mengsel vormen. Dit levert vooral problemen op bij afzuiginstallaties. Omdat in de afzuiginstallatie meestal ook een zogeheten ‘retourlucht’-mogelijkheid zit, wordt lucht weer terug geblazen in de ruimte. Er is dus een open verbinding tussen motfilter en het gebouw.

Wanneer kan een stofexplosie optreden?

De kans op een stofexplosie is het grootst wanneer de motafzuiging wordt uitgeschakeld. Op dat moment worden de stoffen mouwen in de filterkast schoongeschud of geblazen. Omdat juist in de mouwen fijnstof blijft zitten, ligt hier een groot risico. Juist fijnstof kan een explosief mengsel vormen, bij grotere houtkrullen is dat onwaarschijnlijk. Fijnstof komt bij vrijwel alle houtbewerkingen voor.

Stofexplosies en regelgeving

Om persoonlijke ongelukken door een stofexplosie te voorkomen, heeft de overheid regelgeving opgesteld: de ATEX (95 en 137). Voor de ATEX moet u een Risicoinventarisatie & Evaluatie (RI&E) uitvoeren. De aanbevelingen uit deze RI&E moeten bovendien opgevolgd zijn. Voldoet u aan de ATEX, dan is een explosie niet uitgesloten maar wel minder waarschijnlijk.

Voorkomen van stofexplosies

Wat kunt u doen om het reisico op een stofexplosie te verkleinen:

  • gebruik een motfilter dat werkt op basis van onderdruk;
  • plaats een vonkdetectie- en vonkblusinstallatie in de afzuigkanalen;
  • zorg dat de breedbandschuurmachine op een eigen motfilter is geplaatst.

Broei in de spuiterij, filtermateriaal en doeken

In houtverwerkende bedrijven wordt hout vaak voorzien van een beschermlaag. Bijvoorbeeld met olie, lak, verf of beits. Bij veel van deze stoffen bestaat de kans op brand door broei.

Binnen de houtverwerkende industrie zijn een aantal stoffen risicoverhogend:

  • cellulose lakken;
  • minerale oliën als lijnzaadolie;
  • twee componenten lakken;
  • lakken op waterbasis.

Bij lakken en beitsen is vooral het spuitresidu dat achterblijft gevaarlijk. Tijdens het uitharden verdampen oplosmiddelen. Als de warmte die hierbij vrij komt niet weg kan ontstaat broei.

Brand door broei voorkomen

Wat kunt u doen om broei te voorkomen?

  • Maak vervuilde doeken altijd nat met water en hang ze uit. Zorg dat ze niet op een ‘hoopje in de hoek’ liggen.
  • Laat de afzuigwand nog minimaal 15 minuten aan na de laatste spuithandeling.
  • Spuit geen verfspuiten (‘nozzles’) schoon met thinner voor de afzuigwand.
  • Doe vervuilde filters in een stalen vat met stalen deksel en klemband. Plaats dit vat buiten op minimaal 5 meter afstand van de gebouwen en brandbare opslag.
  • Installeer rookmelders in de spuiterij en sluit deze aan op de inbraakmeldinstallatie, zodat alarmen doorgemeld worden aan een particuliere alarmcentrale.
  • Installeer sprinklerbeveiliging voor en achter de afzuigwand. Plaats in de watertoevoer een stromingschakelaar. Sluit deze aan op de inbraakmeldinstallatie zodat alarmen worden gemeld aan een particuliere alarmcentrale.
  • Veeg spuitresidu nooit op een hoop. Veeg dit meteen op en doe het in een stalen afgesloten vat.
  • Spuit nooit verschillende stoffen voor hetzelfde filter.
  • Plaats een drukverschilmeter op de afzuigwand zodat u een waarschuwing krijgt als het filtermateriaal vervangen moet worden.
  • Zorg dat de spuiterij minimaal 120 minuten brandwerend is en de toegangsdeuren automatisch sluiten. Buiten werktijd moeten deze altijd gesloten zijn.

Preventie en verzekeringen

Lees vooral ook onze andere preventietips. Wilt u meer weten over uw risico’s in uw bedrijfstak en uw verzekeringen? Maak vrijblijvend een afspraak met een verzekeringsadviseur.

Schade voorkomen

Bespaar met preventiemaatregelen. Voorkom brand, diefstal en andere schade.

Goed verzekerd tegen brand?

Schade voorkomen is van groot belang. Gaat het toch mis? Dan wilt u goed verzekerd zijn.

Delta Lloyd maakt gebruik van cookies

Op onze websites maken wij gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om onze websites te verbeteren en gebruikersvriendelijker te maken, social media aan te bieden en relevante advertenties te kunnen tonen.

Meer informatie.

Gaat u akkoord met het plaatsen van cookies?